Oke, even alles op een rijtje. Eerst een vooral, hoe werkt dat daar in het Verenigd Koninkrijk en hun politiek systeem? Een korte samenvatting. De wetgevende macht in het VK is bicameraal, dat wil zeggen dat ze twee ‘parlementen’ hebben. Het House of Commons, vergelijkbaar met ons federaal parlement, waar om de zoveel tijd verkiezingen voor zijn en mensen voor worden verkozen. Daarnaast is er Het House of Lords, vergelijkbaar met onze senaat of de eerste kamer in Nederland, met het verschil dat de senaat in België zo goed als geen macht meer heeft. Dit House kent geen verkiezingen maar bestaat uit mensen die in principe voor het leven worden aangeduid als Lord door de regerende monarch (op dit moment King Charles) op advies van de eerste minister.
In dit geval kijken we naar het House of Commons, het is hier dat Nigel Farage zetelt als MP (parlementslid in het House of Commons in het Verenigd Koninkrijk) en waar hij nu ontslag neemt. Sinds 1950 wordt elke constituency (vergelijkbaar met kieskringen bij ons), vertegenwoordigd door één MP. Bij een verkiezing strijden op die manier kandidaten van verschillende partijen telkens voor 1 zitje, voor die ene kieskring. Het is een first-past-the-post systeem, er is telkens maar één iemand die wint. Door dit systeem kent het VK een soort van 2 en een half partijensysteem. De Labour Party en de Conservative Party wisselen elkaar meestal wat af en een paar andere partijen gaan lopen met enkele zetels van enkele kiesdistricten. De partij van Nigel Farage, Reform UK, lijkt in de peilingen enorm goed te staan en zou de grootste kunnen worden bij volgende verkiezingen en zo dat ‘2 en een half partijensysteem’ toch te doorbreken. Ook andere partijen als de Green Party doen het goed procent gewijs en zal waarschijnlijk stijgen maar door het first-past-the-post systeem zal hun daadwerkelijke aantal zetels relatief beperkt blijven.
Maar door dit systeem kan het dus voorkomen dat om tal van redenen een MP hun zetel afgeeft, in België zou dan die zetel gaan naar een van de opvolgers van dezelfde partij, maar zo werkt het niet, er wordt bij een verkiezingen maar één iemand gekozen. Geeft een MP zijn zetel dus af, zal er noodgedwongen een tussentijdse verkiezing moeten worden georganiseerd om iemand nieuw op die zetel te verkiezen. Zo kregen de Groenen enkele tijd geleden een extra MP én zo kwam nieuwe Prime Minister Andy Burnham tussentijds in het parlement. Zij zullen zetelen voor de tijd die overblijft in de legislatuur.
Zo’n tussentijdse verkiezing of by-election zal nu ook moeten plaatsvinden voor de kieskring van Clacton door Nigel Farage zijn ontslag. Maar een opvallende aan deze tussentijdse verkiezing? De MP die ontslag neemt zal ook kandidaat zijn om zijn eigen zetel terug in te nemen. Huh? Kan dat? Ja, blijkbaar haha. Maar waarom doet Farage dit is misschien de betere vraag. Wel, het is pure tactiek. Nigel Farage wordt er namelijk van beschuldigd dat hij miljoenen aan donaties zou ontvangen hebben van een crypto-investeerder maar die nooit hebben aangegeven, zoals wel zou moeten volgens het reglement van het parlement om corruptie tegen te gaan. Ook een parlementaire commissie ging samenkomen om dit te onderzoeken.
Door ontslag te nemen en een by-election te laten doorgaan, doet hij eigenlijk 3 zaken. Eerst en vooral zal de parlementaire commissie die onderzoek ging doen naar zijn louche geldzaken, op z’n minst tijdelijk, gestaakt worden. Ten tweede leidt hij op deze manier de aandacht af in de media, het gaat tenslotte niet meer over de de louche geldzaken maar over de tussentijdse verkiezing die plots moet gebeuren. En ten derde gebruikt hij het politiek tactisch om nu tussentijds te bewijzen dat Reform UK dé partij moet zijn die de volgende keer het land moet leiden.
Zelf zegt hij namelijk dat hij het in handen van de mensen van Clacton legt of de kiezers nog vertrouwen in hem en zijn partij hebben. Een slimme en enigszins makkelijke zet zou je kunnen zeggen, het conservatieve Clacton, waar de leider van het zeer rechts-conservatieve Reform UK sowieso al zijn zitje van had gekregen, zal heus wel opnieuw voor hem kiezen.
Maar op één ding had hij niet gerekend, de held waarvan we niet wisten dat we hem nodig hadden, Count Binface! Count Binface, Leader of the Recyclons, of stiekem ook gewoon comedian Jonathan David Harvey. Count Binface kent zijn begin tijdens de verkiezingen in 2017 toen hij als Lord Buckethead opkwam tegen toenmalig Prime Minister Therasa May. Lord Buckethead was echter geen eigen creatie maar komt uit een parodiefilm uit de jaren 80, toen iemand anders ook al als Lord Buckethead opkwam bij de verkiezingen. Hij kon dit personage niet langer gebruiken en kwam toen met een eigen verzonnen personage, Count Binface, die het in 2019 opnam tegen Boris Johnson.
Count Binface is een satirisch figuur dat meedoet aan de verkiezingen zonder per se de bedoeling verkozen te geraken. Dit soort satire kandidaten is ondertussen een vaste waarde binnen de politiek in het VK. Count Binface zijn programmapunten bestaan uit zaken zoals het bouwen van minimaal één betaalbare woning en het nationaliseren van de zangeres Adele. Maar achter deze absurditeit schuilt ergens ook terechte kritiek op het politiek systeem. Zo maakte hij bij de tussentijdse verkiezing waar Andy Burnham, huidig Prime Minister maar toen burgemeester van Manchester, het punt dat hij vond dat verkozen burgemeesters hun volledige termijn moeten doen voor ze kandidaat kunnen zijn voor een andere positie.
I was asked by a journalist if I would endorse Count Binface. I replied that I take elections too seriously to back a joke candidate with ridiculous policies. So of course I hope Binface beats him.
– Ed Davey
Maar de populariteit van Count Binface ontplofte afgelopen periode pas echt met de verkiezing nu in Clacton. Count Binface riep de andere partijen op om niet deel te nemen aan deze verkiezing en om de ‘unifying’ kandidaat tégen Nigel Farage te zijn. En zo geschiedde, alle belangrijke partijen, Labour, Conservatives, Lib Dems, Greens, kiezen er voor om niet deel te nemen aan de verkiezingen en verlenen onofficiële steun aan Count Binface. Ed Davey, leider van de Lib Dems zei zo bijvoorbeeld: “I was asked by a journalist if I would endorse Count Binface. I replied that I take elections too seriously to back a joke candidate with ridiculous policies. So of course I hope Binface beats him.”
Door deze keuze van de andere partijen valt het plan van Nigel Farage eigenlijk deels in het water, want of hij nu zijn eigen zetel terugwint of niet, het is sowieso gezichtsverlies. Het is niet, zoals hij het zelf zo graag noemt, de mensen tegen het ‘establishment’, nee, het is een rechts-conservatieve populist met louche geldzaken tegen een vuilbak. Op deze manier doen de andere partijen simpelweg niet mee aan de stunt die Farage zelf creëert.
En we weten allemaal wel dat de kans klein is dat Count Binface zal winnen en de plaats van Nigel Farage in zou nemen, maar zeg nooit nooit. Count Binface zal misschien niet winnen, maar Nigel Farage heeft sowieso verloren.
Op 13 augustus 2026 vindt de tussentijdse verkiezing plaats voor het Britse kiesdistrict
Jarrin van der Made is redactielid bij KETTER Antwerpen
