Voor mensen die dak- of thuisloos zijn, vormt die zoektocht een nog grotere uitdaging. In Hasselt proberen vrijwilligers daar iets aan te doen. Vanuit het inloophuis Café Anoniem, een werking van SAAMO Limburg, ontstond het project Immo Café. “We merkten dat dak- en thuislozen moeilijk hun weg vinden naar traditionele immokantoren.” “Daarom zijn we samen met vrijwilligers het Immo Café gestart”, vertelt opbouwwerker Salvatore Lampariello.
Het concept is eenvoudig: vrijwilligers gaan samen met bezoekers actief op zoek naar een woning. Ze helpen bij het zoeken naar advertenties, ondersteunen bij telefoongesprekken en e-mails en bereiden bezoekers voor op bezichtigingen.
Voor veel mensen lijkt een e-mail te sturen of een afspraak maken vanzelfsprekend. Voor anderen vormt het een grote hindernis. Gebrek aan digitale vaardigheden, weinig zelfvertrouwen en eerdere negatieve ervaringen maken de zoektocht naar een woning bijzonder moeilijk.
Het Immo Café probeert die drempels weg te nemen door praktische ondersteuning te bieden. Bezoekers kunnen er terecht met vragen over administratie, communicatie met verhuurders en het zoeken naar een woning.
Dat de nood hoog is, blijkt uit de cijfers van 2025. Het Immo Café verwelkomde 72 unieke bezoekers, goed voor 185 bezoeken tijdens de zitdagen. Daarnaast werden 137 bezichtigingen geregeld.
Tussen februari en eind december vonden zes mensen dankzij het project rechtstreeks een woning: drie daklozen en drie mensen die hun woning moesten verlaten door bijvoorbeeld een verkoop of renovatie.
Zes woningen lijkt misschien weinig, maar achter elk cijfer schuilt een intens traject van bellen, wachten en vaak ook afwijzingen. Bovendien vermoeden de vrijwilligers dat de werkelijke impact groter is. Sommige bezoekers die ondersteuning kregen bij bezichtigingen of contacten met verhuurders laten nadien niets meer van zich horen. Mogelijk vonden ook zij uiteindelijk een woning.
Het grote aantal terugkerende bezoekers toont bovendien aan dat er nood is aan een initiatief als Immo Café.
De huurprijzen stijgen al jaren, terwijl verhuurders steeds meer keuze hebben uit kandidaat huurders. Daardoor neemt de kans op uitsluiting toe. Binnen SAAMO merken ze dat aan de hand van de vele verhalen van bezoekers die langskomen bij het Immo Café. Hun ervaringen tonen aan dat het voor veel mensen steeds moeilijker wordt om een betaalbare woning te vinden.
Het project groeide dan ook organisch vanuit dagelijkse ontmoetingen met mensen in kwetsbare situaties.
“We zagen hoe groot de woonnood was en hoe moeilijk het voor veel mensen was om zelfstandig een woning te zoeken.”
Het klassieke beeld van dakloosheid klopt steeds minder met de werkelijkheid. Waar vroeger vaak gedacht werd aan mensen met zware verslavingsproblemen, zien de medewerkers vandaag een veel bredere groep.
Dagelijks komen mensen binnen die hun woning dreigen te verliezen. Het gaat om alleenstaande vrouwen na een scheiding, jongeren uit moeilijke thuissituaties, gepensioneerden met een laag pensioen en mensen die leven van een leefloon of werkloosheidsuitkering.
Ook het aantal zogenaamde economische daklozen neemt toe: mensen die simpelweg niet meer kunnen volgen op de woningmarkt.
Wekelijks zetten vrijwilligers zich in, ze zoeken actief mee naar woningen, helpen bij het mailen, telefoneren, ondersteunen bij administratie en bieden emotionele steun en motivatie. Het directe contact en de zichtbare impact motiveren de vrijwilligers om zich te blijven inzetten. Zij vormen het hart van het project en bouwen een band met de bezoekers.
Volgens de vrijwilligers vormt inkomen vaak het grootste probleem. Veel bezoekers hebben een referentieadres bij het OCMW en leven van een leefloon.
Verhuurders verwachten vaak dat de huurprijs maximaal één derde van het inkomen bedraagt. Voor mensen met een leefloon is dat bijna onmogelijk. Daarnaast spelen ook het tekort aan betaalbare woningen, hoge huurprijzen, strenge selectiecriteria en digitale drempels een belangrijke rol.
Tijdens hun zoektocht merken vrijwilligers ook regelmatig signalen van discriminatie.
Bezoekers vertellen dat ze minder kans maken op een bezichtiging wanneer ze een leefloon ontvangen, een hoofddoek dragen, via het OCMW worden begeleid of een migratieachtergrond hebben.
Deze signalen worden besproken binnen de werkgroep Wonen, waar verschillende organisaties, het OCMW en de schepen van Wonen en Armoede samenkomen. Door deze ervaringen te verzamelen en bespreekbaar te maken, hopen de betrokken organisaties structurele veranderingen op gang te brengen.
Het systeem loopt duidelijk vast en volgens SAAMO dreigt het probleem de komende jaren verder toe te nemen als er geen structurele maatregelen komen. Daarom pleiten ze niet alleen voor betaalbare woningen, maar ook voor alternatieve woonvormen zoals tiny houses, woonunits en co-housing.
Voor alleenstaanden kunnen dergelijke woonvormen een betaalbaar alternatief bieden. Toch botsen ze vaak op regelgeving. Wanneer mensen met een uitkering gaan samenwonen, kan hun uitkering dalen. Daardoor worden alternatieve woonvormen soms ontmoedigd.
Met het Immo Café hoopt SAAMO Limburg niet alleen individuele mensen te helpen, maar ook bij te dragen aan een bredere maatschappelijke verandering. Meer betaalbare woningen, minder discriminatie en meer aandacht voor woonarmoede blijven volgens hen noodzakelijk.
Want uiteindelijk zou iedereen recht moeten hebben op een veilige en betaalbare woning.
Naomi Lampariello is redactielid bij KETTER Antwerpen
