Dit jaar lag de focus op de economische onafhankelijkheid van vrouwen en op politieke keuzes die deze autonomie beïnvloeden. Dit is belangrijk, benadrukt Vrouwenraad-directeur Jana Van Acker, want economische onafhankelijkheid is een sleutelfactor in het doorbreken van gendergerelateerd geweld. De organisatie werkt veel rond het versterken van de zelfredzaamheid van vrouwen. “Vrouwen die financieel afhankelijk zijn van hun partner blijven veel vaker vastzitten in onveilige situaties, en hebben ook minder toegang tot hulp.”
De economische onafhankelijkheid van vrouwen is al lang een centraal thema binnen de feministische beweging, maar het lijkt geen prioriteit te zijn voor de huidige regering. Volgens Van Acker wordt er vaak geen gendertoets uitgevoerd op beleidsvoorstellen, hoewel dit wettelijk verplicht is. Wanneer het wel gebeurt, worden de conclusies weleens naast zich neergelegd. Zo noemt Van Acker de huidige pensioenhervorming bijvoorbeeld desastreus voor vrouwen.
“Iedereen is het erover eens dat dit de pensioenkloof gaat vergroten, het is ongelooflijk dat de regering zo een blinde vlek heeft.”
Door de pensioenhervorming zullen mensen nu 156 gewerkte dagen in een jaar moeten hebben om het te laten tellen als een volledig gewerkt jaar, in plaats van 104 dagen. “Wij krijgen heel veel verhalen binnen van vrouwen die 30 jaar lang voor dezelfde werkgever hebben gewerkt in een drie vijfde contract. Dat is niet abnormaal, want 40 procent van vrouwen werkt deeltijds om te zorgen voor de kinderen, de man, de ouders, noem maar op. Zij gaan nu 300 tot 400 euro minder pensioen krijgen.” Het ergste, vindt Van Acker, is dat de plannen retroactief worden ingevoerd. “Jonge vrouwen kunnen nu nog beslissen om meer dagen te gaan werken, maar deze vrouwen kunnen hier nu niets meer aan doen. Iedereen is het erover eens dat dit de pensioenkloof gaat vergroten, het is ongelooflijk dat de regering zo een blinde vlek heeft.”
Deze kritiek wordt gedeeld door Chris Reniers, voorzitter ACOD: “De spelregels worden aangepast terwijl mensen al in een bepaald systeem zitten, en niet ten goede. De meeste weten zelfs nog niet wat hun boven het hoofd hangt.” Ze maakt duidelijk dat de pensioenhervorming niet het enige is wat vrouwen treft in de arbeidsmarkt. “Zolang kinderopvang niet gratis of veel goedkoper wordt dan nu, gaan vrouwen altijd een achterstand hebben”, zegt Reniers. “Een crèche of naschoolse opvang sluit om half 6, en vrouwen zijn meestal diegene die de kinderen gaan halen. Als daarnaast de grootouders langer moeten blijven werken, zullen vrouwen getroffen worden.”
Miranda Ulens, algemeen secretaris van het Vlaamse ABVV, was ook aanwezig op de betoging. Zij benadrukte dat de huidige regering, en vooral de N-VA-ministers op werk, niet pro-werk zijn: “Het is asociaal beleid wat zij uitvoeren”. Ulens wijst er ook op dat het geweld tegen vrouwen toeneemt, samen met conservatieve denkbeelden over vrouwen.
“Geweld begint bij genderstereotypen, onderzoek toont aan dat jonge mannen veel conservatiever kijken naar genderrollen dan oudere mannen.”
Datzelfde sentiment speelt ook bij Van Acker, die vanop de eerste rij aanschouwt hoe het conservatisme onder jonge mannen toeneemt: “Geweld begint bij genderstereotypen, onderzoek toont aan dat jonge mannen veel conservatiever kijken naar genderrollen dan oudere mannen. De manosphere wat jonge mannen tegenwoordig zien op sociale media is heel problematisch, en daar moet echt op worden ingezet. Dat gebeurt mijns inziens te weinig.”
België beschikt volgens Van Acker over een goed beleid rond de aanpak van geweld tegen vrouwen als het gaat om fysiek of seksueel geweld, maar alleen dat is niet genoeg. “Je kunt de beste slachtofferzorg hebben, maar als je niet inzet op preventie blijft het dweilen met de kraan open.” Ze benadrukt dat jonge mannen actief betrekken cruciaal is: “We moeten ons afvragen waarom sommige mannen geweld plegen en vooral: wat kunnen we doen om dat te voorkomen? Dat is essentieel om in het onderwijs en in de jeugdzorg aan te pakken, zodat elke jongere goed om kan gaan met hun emoties.”
De Vrouwenraad is de spreekbuis van Nederlandstalige organisaties en verenigingen die werken aan gendergelijkheid. Ondertussen hebben ze met 37 leden een grote hoeveelheid kennis over het beleid rond geweld tegen vrouwen. Samen met een vijftigtal andere organisaties vormt ze het platform Mirabal, organisator van de jaarlijkse betoging. Van Acker werkt intussen volop aan de voorbereidingen voor 8 maart, Internationale Vrouwendag. Op die dag wordt er verwacht dat nog meer mensen hun stem laten horen, zodat de strijd voor gelijkheid en tegen gendergerelateerd geweld zichtbaar blijft.
Tessa De Weser en Célia D’Amico zijn redactieleden bij KETTER in Brussel.
