Haar camera heeft Emma Braeckevelt altijd op zak. Zo mist ze geen enkele kans om een moment vast te leggen. Het is een Fuji-camera: compact, licht en onopvallend. Ideaal voor straatfotografie. Het was een cadeau van haar meter, die ook voor Emma’s eerste digitale cameraatje zorgde. “Een cadeau voor mijn plechtige communie,” vertelt ze. “Mijn meter is ook heel creatief van aard. Ze heeft me zo wel aangestoken.”
Brussel blijkt een klein paradijs voor de straatfotograaf. Er valt altijd wel iets te zien of te ontdekken. De stad loopt vol met zoveel verschillende mensen, die ook geïnteresseerd zijn in wat Emma doet. Ze wordt geregeld aangesproken met vragen over wat ze aan het doen is, zelfs of de steller ook eens op de foto mag. “De Brusselaar is heel nieuwsgierig”, zegt ze. “Ik maak altijd veel contact met mensen. Het is een startpunt voor een babbel. Een camera is een medium waar mensen gemakkelijk interactie mee zoeken.”
Naast de mogelijkheid tot connectie brengt straatfotografie ook ethische vraagstukken met zich mee. Wanneer is het wel of juist niet oké om een foto van iemand te nemen? Binnen haar opleiding deed Emma al onderzoek rond portretrecht aan de hand van enquêtes. “Het belangrijkste is dat je herkenbaar bent, goede intenties hebt en met niemand de spot drijft”, luidt het besluit. Maar het blijft een moeilijke beslissing. Foto’s nemen van kinderen probeert Emma bijvoorbeeld te beperken, maar soms zijn er zulke mooie beelden die ze niet kan laten liggen.
“Ik zie graag wat mensen doen als ze zich vervelen op de bus of de tram. Dat stilstaan heeft iets esthetisch.”
Emma studeert fotografie aan LUCA School of Arts. Een impulsieve beslissing na een moeilijke periode. “Het idee kwam plots in me op om naar Brussel te verhuizen en fotografie te gaan studeren. Verder heb ik er niet te veel over nagedacht. Het is de beste beslissing die ik ooit genomen heb, vanuit een passie kiezen voor iets totaal anders.”
Voordien werkte ze enkele jaren in de psychiatrische zorg. Daarom voelt ze snel een connectie met mensen die psychiatrische problemen hebben. Gesprekken met hen zijn doorgaans niet zo helder, maar ze weet hoe ze daarmee moet omgaan. Soms heeft Emma het gevoel dat mensen met problemen naar haar toe komen. Ze neemt steevast de tijd om met hen te spreken. Die empathie en voeling met het psychologische zitten verweven in haar fotografie.
“Mijn oog valt vaak op een zekere menselijkheid. Ik zie graag wat mensen doen als ze zich vervelen op de bus of de tram. Dat stilstaan heeft iets esthetisch. Verwondingen vallen me ook op, of dakloze mensen die het op straat of tout court niet zo goed hebben. Ik probeer dan iets voor hen te betekenen door met hen te praten. En als ze willen, maak ik een portret. Sommigen zeggen ja, anderen nee. Dat is ook oké.”
Zulke gesprekken met onbekenden is een centraal onderdeel van Emma’s fotografie. Tijdens het pendelen raakt ze gewoonlijk aan de praat met iemand op de bus of de tram. Laatst ontmoette ze nog iemand die na hun gesprek graag even mee wilde uitstappen voor een portret. In Parijs zag ze dan weer een bewakingsagent wiens gezicht prachtig door de zon werd belicht. Beide mannen waren erg blij met de portretten die ze later op de dag doorgestuurd kregen. De bewakingsagent bedankte haar zelfs dat ze hem had opgemerkt.
“Voor zijn job moet hij juist zo weinig mogelijk opgemerkt worden. Maar dat licht was gewoon zo mooi op zijn gezicht. Ik had de indruk dat mijn foto hem het gevoel gaf dat hij bestond, omdat iemand zijn bestaan erkende. Dat is heel fijn, want dan word ik ook erkend in mijn bestaan. Bij het nemen van een portret is die erkenning wederzijds. En dat is iets moois om te delen met de mensen.”
Fotografie zorgt niet alleen voor connectie met onbekenden, maar ook met haar eigen familie. Enkele jaren geleden overleed Emma’s stiefpapa onverwacht, op Tweede Kerstdag. De angst en de rouw die volgden, probeerde ze samen met haar familie te verwerken door met hen over hun eigen toekomstige dood en wensen voor hun uitvaart te praten. Die gesprekken nam ze op als herinnering. Emma nam ook van ieder van hen een foto waarop ze, in zelf uitgekozen kleding, poseerden alsof ze gestorven waren. Ze hebben haar toestemming gegeven om dat na hun dood nog eens te doen. Daarom heet het project ‘een levenswerk over de dood’.
“Het heeft me in zekere zin gerustgesteld, omdat al mijn familieleden wel vrede lijken te hebben met het feit dat ze dood zullen gaan. Dat het hoort bij het leven. Als er ooit iemand komt te gaan, is dat dus oké. Ik weet nu ook exact wat ze allemaal willen voor hun levenseinde, dus ben ik beter voorbereid om dat te kunnen geven. Maar ik ben zelf nog altijd heel panisch, angstig voor de dood. Ik weet niet of dat ooit gaat veranderen.”
Haar familie stond volledig open voor het idee, ondanks het taboe dat op sterven rust. Des te meer omdat de meeste van haar familieleden nog niet zo oud zijn. Maar iedereen was blij er nu al over te kunnen praten, ook Emma. Ze weten goed dat het plots te laat kan zijn. “Hoe vroeger je erover kan praten, hoe beter je het leven dat iemand gehad heeft, kunt vieren en respecteren”, zegt ze. “Ik heb het liever wel geweten dan niet geweten.”
Benieuwd naar meer? Schrijf je in voor 27 november via dwaalzin.nu!
Evelien Feys is redactielid bij KETTER in Brussel.
